Улаанбаатар
Өнгөний горим
Үсгийн хэмжээ
Баримт шалгалт

МОНГОЛЫН ЭДИЙН ЗАСАГ ХӨГЖИЛТ, ТҮҮХ

Монголын эдийн засаг нь уул уурхай, үйлчилгээ, хөдөө аж ахуй, боловсруулах үйлдвэрлэлд тулгуурладаг. Монгол Улс зэс, нүүрс, алт, молибден, жонш зэрэг ашигт малтмалын арвин нөөцтэй бөгөөд эрдэс бүтээгдэхүүн нь аж үйлдвэрийн үйлдвэрлэл, экспортын орлогын томоохон хэсгийг бүрдүүлдэг. Мал аж ахуй, ноолуурын үйлдвэрлэл нь эдийн засагт уламжлалт чухал байр суурь эзэлдэг бол худалдаа, тээвэр, барилга, санхүү болон бусад үйлчилгээний салбарууд дотоодын нийт бүтээгдэхүүний үлэмж хэсгийг бүрдүүлдэг.

1990-ээд оны эхээр Зөвлөлт Холбоот Улс задарч, Зөвлөлтийн эдийн засгийн тусламж болон хуучин худалдааны тогтолцоо тасалдсанаар Монгол Улсын эдийн засаг гүн уналтад орсон. Үүний дараа үнэ чөлөөлөх, өмч хувьчлах, хувийн хэвшлийг хөгжүүлэх зэрэг зах зээлийн шинэчлэлийг хэрэгжүүлж, 1990-ээд оны дунд үеэс эдийн засгийн өсөлт сэргэж эхэлсэн. Монгол Улс 1997 онд Дэлхийн худалдааны байгууллагад элссэн.

2000-аад оноос уул уурхайн салбарын хөрөнгө оруулалт эрчимжиж, Оюу Толгой, нүүрсний томоохон ордууд болон тэдгээртэй холбоотой дэд бүтцийн төслүүд эдийн засгийн өсөлт, экспортын орлогыг нэмэгдүүлэхэд чухал үүрэг гүйцэтгэх болсон. Уул уурхайн үйлдвэрлэл нэмэгдсэнээр Монгол Улс дэлхийн зэс, нүүрсний зах зээлд илүү томоохон нийлүүлэгч болох боломжтой болсон бөгөөд тээвэр, эрчим хүч, барилга, санхүү болон ханган нийлүүлэлтийн салбарын хөгжилд мөн түлхэц үзүүлсэн.

Монголын эдийн засгийн өсөлтийн боломж нь байгалийн нөөц, залуу хүн ам, хотжилт, хөрш орнуудын томоохон зах зээлтэй ойр байршилтай холбоотой. Үүний зэрэгцээ экспортын бүтэц цөөн нэр төрлийн эрдэс бүтээгдэхүүнд, гадаад худалдаа нь БНХАУ-ын зах зээлд өндөр төвлөрсөн хэвээр байна. Иймээс эдийн засгийг төрөлжүүлэх, боловсруулах үйлдвэрлэл болон экспортыг нэмэгдүүлэх, дэд бүтэц, эрчим хүч, тээвэр логистикийн хүчин чадлыг сайжруулах нь Монгол Улсын урт хугацааны хөгжлийн гол зорилтуудын нэг юм.

Эдийн засгийн түүх

Монгол Улсын нэг хүнд ногдох бодит ДНБ-ий түүхэн хөгжил

Социалист үе

1924–1990 онд Монголын эдийн засаг төвлөрсөн төлөвлөгөөт тогтолцоонд тулгуурлаж, төрийн өмч давамгайлж байв. Эдийн засгийн бодлого нь мал аж ахуйг хамтралжуулах, аж үйлдвэр, уул уурхай, эрчим хүч, барилга болон тээврийн суурийг хөгжүүлэхэд чиглэж байлаа.

Монгол Улсын эдийн засаг Зөвлөлт Холбоот Улс болон Эдийн засгийн харилцан туслалцах зөвлөлийн бусад оронтой нягт холбоотой байв. 1991 оноос өмнө Монголын гадаад худалдааны 80 орчим хувь нь ЗХУ-тай, 15 орчим хувь нь Эдийн засгийн харилцан туслалцах зөвлөлийн бусад оронтой хийгддэг байжээ. ЗХУ нь түлш, эм, машин тоног төхөөрөмж, сэлбэг хэрэгсэл болон бусад чухал импортын гол нийлүүлэгчийн зэрэгцээ Монголын үйлдвэрийн бүтээгдэхүүний үндсэн зах зээл байв.[12]

1980-аад онд аж үйлдвэрийн салбарын эдийн засагт эзлэх байр суурь нэмэгдсэн. 1989 онд аж үйлдвэр материаллаг үйлдвэрлэлийн 34 орчим хувийг бүрдүүлж байсан бол хөдөө аж ахуйн эзлэх хувь 18 орчим байв. Гэсэн хэдий ч ашигт малтмал, мал болон малын гаралтай бүтээгдэхүүн экспортын гол хэсгийг бүрдүүлсээр байжээ.

1980-аад оны сүүлээр Монгол Улс ЗХУ болон социалист орнуудаас гадна Азийн бусад улс, өрнөдийн орнуудтай эдийн засгийн харилцаагаа өргөжүүлж, гадаад худалдаа болон аялал жуулчлалыг төрөлжүүлэх эхлэл тавигдсан.

Сэтгэгдэл үлдээх

Scroll to Top